Zwrot wywłaszczonych nieruchomości – 3 lata na dochodzenie roszczeń

Rząd prowadzi prace nad zmianą przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Część nowych regulacji umożliwi na nowo dochodzenie praw do nieruchomości również tym, którym wcześniej odmówiono zwrotu. Z kolei inne zmiany wprowadzają terminy ograniczające możliwość zwrotu nieruchomości. Do ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zostać wprost wprowadzona zasada, że zwrotu nieruchomości może się domagać każdy z byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców – stosownie do wysokości swojego udziału we współwłasności albo udziału w spadku.

Szczególnie istotne są zmiany dotyczące nieruchomości, które zostały wywłaszczone 20 lub więcej lat przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy będą mieć 3 lata na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości lub jej części. Po upływie 3 lat od wejścia w życie ustawy, bezpowrotnie utracą oni możliwość domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Osoby, które nie uzyskały zwrotu ze względu na brak występowania w postępowaniu wszystkich spadkobierców lub współwłaścicieli, będą mogły ponownie złożyć wniosek o zwrot – również w terminie 3 lat od wejścia w życie ustawy.

Projekt rządowy przewiduje dodaje możliwość zwrotu nieruchomości także w przypadku, gdy do wywłaszczenia doszło w formie sprzedaży lub zamiany nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, gminy lub powiatu, na podstawie art. 114 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dotyczyć to będzie także tych osób, które złożyły już wcześniej stosowny wniosek, lecz odmówiono im zwrotu nieruchomości.

Przez 3 lata od wejścia w życie nowelizacji, zwrotu nieruchomości będzie mogło się domagać wiele osób, których roszczenia były wcześniej pomijane. Zmian można spodziewać się już w 2019 roku.

Zwrot nieruchomości w zarządzie gminy – ugoda

Po ponad rocznych negocjacjach prowadzonych z Gminą Konstancin-Jeziorna klient kancelarii reprezentowany przez mec. Przybeckiego zawarł ugodę z gminą, która na przestrzeni ostatnich lat administrowała jego zabytkową willą. W ten sposób możliwe stało się odzyskanie władztwa nad nieruchomością i przywrócenie pełni uprawnień właścicielskich.

Wywłaszczenia – zwrot nieruchomości drogowej

Mec. Tomasz Przybecki wniósł skargę do sądu administracyjnego na decyzję wojewody wielkopolskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Spór dotyczy statusu działki objętej wnioskiem, która zdaniem organów obu instancji ma charakter drogowy. Zdaniem kancelarii przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za drogę publiczną w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy. Poza tym zakwestionowano rozpowszechniony w orzecznictwie pogląd, że przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną jest okolicznością wyłączającą możliwość zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Zwrot nieruchomości – czy dobrowolna sprzedaż to również wywłaszczenie?

Na zlecenie klientki kancelaria podjęła się reprezentacji w sprawie zwrotu nieruchomości położonej na Jeżycach. Zagadnienie jest o tyle ciekawe, że przejście własności na Skarb Państwa w latach 80′ nie nastąpiło poprzez decyzję wywłaszczeniową, ale w trybie cywilnoprawnej umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie prawników kancelarii okoliczności sprawy wskazują jednak, że w istocie było to wywłaszczenie, ponieważ w razie odmowy przystąpienia do aktu notarialnego wszczęte zostałoby postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i nabywaniu nieruchomości. Sytuację komplikuje fakt, że wywłaszczona nieruchomość została w międzyczasie oddana w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi.

Wywłaszczenia – nieważny podział nieruchomości

Kancelaria przyjęła sprawę klientki, która w latach 50 była właścicielką gruntów na poznańskim Junikowie. W końcu lat 50 klientka wystąpiła do Powiatowej Rady Narodowej o zgodę na podział nieruchomości w celu ich sprzedaży. Zgoda została udzielona jednak pod warunkiem, że klientka przeniesie nieodpłatne dwie działki na rzecz państwa. Taki wymuszony rodzaj transakcji dopuszczony był przez ówcześnie obowiązującą ustawę z dnia 22 maja 1958 roku o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach. Na gruncie dzisiejszych standardów konstytucyjnej ochrony własności taka praktyka administracji byłaby rażąco niedopuszczalna, jednak nie jest już pewne czy takie rozwiązanie było sprzeczne z ówcześnie obowiązującymi przepisami rang konstytucyjnej. Obecnie prawnicy kancelarii analizują czy decyzja o podziale nieruchomości wydana została z poszanowaniem ówczesnych przepisów, w szczególności czy dochowane zostały wszystkie wymogi proceduralne. W imieniu klientki przygotowany zostanie wniosek o zwrot nieruchomości oraz wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o oddaniu przedmiotowego gruntu w użytkowanie wieczyste prywatnej spółce.

Odszkodowanie od Miasta Poznań za wywłaszczoną nieruchomość

Kancelaria przyjęła sprawę byłych właścicieli terenów na Żegrzu w Poznaniu. Na początku lat ’80 nieruchomości klientów zostały wywłaszczone. Mimo że cel wywłaszczenia do dziś nie został zrealizowany starosta, na razie nieostateczną decyzją, odmówił zwrotu przedmiotowych nieruchomości argumentując, że w międzyczasie zostały one oddane w użytkowanie wieczyste na rzecz spółdzielni mieszkaniowej. Odmowa zwrotu wywłaszczonych nieruchomości może otworzyć drogę odszkodowawczą ponieważ decyzja o oddaniu działek w użytkowanie wieczyste została prawomocnie uznana za wydaną z naruszeniem prawa. W najbliższych tygodniach trwać będą prace nad wyceną szkody, a po otrzymaniu operatu szacunkowego sprawa zostanie skierowana do sądu.

Specustawa drogowa - skarga kasacyjna