Zwrot wywłaszczonych nieruchomości – 3 lata na dochodzenie roszczeń

Rząd prowadzi prace nad zmianą przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczących zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. Część nowych regulacji umożliwi na nowo dochodzenie praw do nieruchomości również tym, którym wcześniej odmówiono zwrotu. Z kolei inne zmiany wprowadzają terminy ograniczające możliwość zwrotu nieruchomości. Do ustawy o gospodarce nieruchomościami ma zostać wprost wprowadzona zasada, że zwrotu nieruchomości może się domagać każdy z byłych współwłaścicieli lub ich spadkobierców – stosownie do wysokości swojego udziału we współwłasności albo udziału w spadku.

Szczególnie istotne są zmiany dotyczące nieruchomości, które zostały wywłaszczone 20 lub więcej lat przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami. Poprzedni właściciele nieruchomości lub ich spadkobiercy będą mieć 3 lata na złożenie wniosku o zwrot nieruchomości lub jej części. Po upływie 3 lat od wejścia w życie ustawy, bezpowrotnie utracą oni możliwość domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Osoby, które nie uzyskały zwrotu ze względu na brak występowania w postępowaniu wszystkich spadkobierców lub współwłaścicieli, będą mogły ponownie złożyć wniosek o zwrot – również w terminie 3 lat od wejścia w życie ustawy.

Projekt rządowy przewiduje dodaje możliwość zwrotu nieruchomości także w przypadku, gdy do wywłaszczenia doszło w formie sprzedaży lub zamiany nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, gminy lub powiatu, na podstawie art. 114 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dotyczyć to będzie także tych osób, które złożyły już wcześniej stosowny wniosek, lecz odmówiono im zwrotu nieruchomości.

Przez 3 lata od wejścia w życie nowelizacji, zwrotu nieruchomości będzie mogło się domagać wiele osób, których roszczenia były wcześniej pomijane. Zmian można spodziewać się już w 2019 roku.

Użytkowanie wieczyste – sprzeciw do sądu

Kancelaria wniosła sprzeciw do sądu powszechnego od orzeczenia samorządowego kolegium odwoławczego oddalającego wniosek klienta o ustalenie, że aktualizacja opłaty za użytkowanie wieczyste dokonana przez właściciela była nieuzasadniona. Mimo wieloletniego zastoju na rynku nieruchomości skarb państwa i jednostki samorządu terytorialnego nieprzerwanie podwyższają opłaty za użytkowanie wieczyste. Użytkownikom wieczystym pozostaje wejście w spór i kwestionowanie aktualizacji najpierw w postępowaniu administracyjnym przed SKO, a w razie niepowodzenia – w postępowaniu cywilnym przed sądem właściwym ze względu na położenie nieruchomości. Niestety poziom operatów szacunkowych zlecanych na potrzeby aktualizacji opłaty bywa często niski, opracowania mają charakter szablonowy i powierzchowny. Często do analizy przyjmowane są nieruchomości nie spełniające kryterium podobieństwa wynikającego z ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyzwaniem dla prawnika jest skuteczne zakwestionowanie operatu szacunkowego przed sądem.

Odszkodowania za drogi – rozprawa administracyjna

Kancelaria reprezentuje byłych właścicieli szeregu działek w powiecie średzkim, które wskutek podziału nieruchomości w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami przeszły na własność gminy z przeznaczeniem pod drogi publiczne. Dzisiaj odbyła się kolejna rozprawa administracyjna z udziałem powołanego biegłego – rzeczoznawcy majątkowego. Prawnicy kancelarii złożyli liczne zastrzeżenia do operatu szacunkowego, a dalszy bieg postępowania administracyjnego prowadzonego przez starostę zweryfikuje zasadność stanowiska kancelarii.

Odszkodowanie za nieruchomości drogowe

Kancelaria podjęła się reprezentacji właścicieli szeregu działek, których części wskutek podziału zostały przejęte przez gminę pod drogi publiczne. Stosownie do art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie podziału nieruchomości na wniosek właściciela, należy mu się odszkodowanie.

Odszkodowanie za działki drogowe – ustawa o gospodarce nieruchomościami

W jednej z wielkopolskich gmin doszło do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym spora część terenu została przeznaczone pod drogi publiczne. Do kancelarii zgłosiła się grupa właścicieli, którzy po uchwaleniu planu sami doprowadzili do podziału geodezyjnego i w konsekwencji fizycznego wydzielenia działek drogowych. Zgodnie z art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami taki podział nieruchomości powoduje przejście z mocy prawa działek drogowych na gminę za odszkodowaniem. Zadaniem prawników kancelarii będzie uzyskanie odszkodowania w jak najwyższej wysokości w drodze rokowań z gminą, a razie ich niepowodzenia na drodze postępowania administracyjnego.

Wywłaszczenia – zwrot nieruchomości drogowej

Mec. Tomasz Przybecki wniósł skargę do sądu administracyjnego na decyzję wojewody wielkopolskiego odmawiającą zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Spór dotyczy statusu działki objętej wnioskiem, która zdaniem organów obu instancji ma charakter drogowy. Zdaniem kancelarii przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za drogę publiczną w świetle przepisów ustawy o drogach publicznych oraz rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy. Poza tym zakwestionowano rozpowszechniony w orzecznictwie pogląd, że przeznaczenie nieruchomości pod drogę publiczną jest okolicznością wyłączającą możliwość zwrotu nieruchomości na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Wywłaszczenia – specustawa Euro 2012

Kancelaria reprezentuje właścicieli gruntów, którzy zostali wywłaszczeni na potrzeby rozbudowy ul. Grunwaldzkiej w ramach przedsięwzięcia Euro 2012. W związku z faktem, że negocjacje z inwestorem zakończyły się fiaskiem, postępowanie w przedmiocie ustalenia odszkodowania toczy się przed wojewodą. Aktualnie spór ogniskuje się wokół operatów szacunkowych sporządzonych w celu ustalenia odszkodowania, których wyniki nie prowadzą do pełnego naprawienia szkody wyrządzonej klientom.

Odrębny zagadnieniem jest kwestia podatku od towarów i usług (VAT) w sytuacji gdy podmiotem wywłaszczonym jest czynny podatnik VAT w rozumieniu art. 15 VATU. W takiej sytuacji przeniesienie własności nieruchomości wskutek wydania decyzji lokalizacyjnej traktowane jest jako dostawa towarów, a kwota odszkodowania ustalona przez wojewodę jest traktowana jako kwota brutto, od której wywłaszczony podatnik VAT musi odprowadzić podatek. W tej sytuacji konieczne jest wydanie decyzji ustalającej odszkodowania w takiej kwocie, aby obejmowała ona również podatek VAT.

Nieważność decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości

Na zlecenie spółki inwestującej w nieruchomości kancelaria wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji prezydenta miasta zatwierdzającej podział nieruchomości (działki geodezyjnej), albowiem podział został dokonany niezgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W międzyczasie, część nowowydzielonych działek została przeznaczona pod jedną z inwestycji drogowych związanych z projektem Euro 2012. Istotnym zagadnieniem prawnym jest czy taka decyzja wywołuje nieodwracalne skutki prawne, a w konsekwencji czy w ogóle można stwierdzić jej nieważność.

Zwrot nieruchomości – czy dobrowolna sprzedaż to również wywłaszczenie?

Na zlecenie klientki kancelaria podjęła się reprezentacji w sprawie zwrotu nieruchomości położonej na Jeżycach. Zagadnienie jest o tyle ciekawe, że przejście własności na Skarb Państwa w latach 80′ nie nastąpiło poprzez decyzję wywłaszczeniową, ale w trybie cywilnoprawnej umowy sprzedaży nieruchomości. W ocenie prawników kancelarii okoliczności sprawy wskazują jednak, że w istocie było to wywłaszczenie, ponieważ w razie odmowy przystąpienia do aktu notarialnego wszczęte zostałoby postępowanie wywłaszczeniowe na podstawie ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 roku o gospodarce gruntami i nabywaniu nieruchomości. Sytuację komplikuje fakt, że wywłaszczona nieruchomość została w międzyczasie oddana w użytkowanie wieczyste innemu podmiotowi.

Reprywatyzacja - pozew przeciwko Skarbowi Państwa