Zwrot nieruchomości – reforma rolna

Kancelaria wszczęła sprawę reprywatyzacyjną, tym razem dotyczącą rezydencji w podpoznańskiej miejscowości. Dotychczasowe działania kancelarii objęły kwerendę w archiwach i pozyskanie niezbędnych dokumentów przemawiających za tym, iż nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mec. Tomasz Przybecki zgłosił się jako pełnomocnik spadkobiercy przedwojennego właściciela nieruchomości i wezwał obecnych posiadaczy rezydencji do jej wydania oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa, choć z racji swojego rezydencjonalnego charakteru nigdy nie mogła być przeznaczona na cele produkcji rolnej. Obecnie willa wykorzystywana jest jako urząd gminy.

Zwrot obrazów – prawomocny wyrok

Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację Muzeum Narodowego w Poznaniu i tym samym podtrzymał wyrok sądu I instancji nakazujący pozwanemu wydać naszym klientom trzy obrazy bezprawnie przetrzymywane w zbiorach muzeum. Ten prawomocny wyrok wieńczy wieloletnie starania arystokratycznej rodziny o zwrot portretów ich przodków. Pozwane muzeum kwestionowało proweniencję spornych dzieł sztuki oraz broniło się zarzutem przedawnienia. Zarzut ten nie utrzymał się jednak w procesie – sądy obu instancji podzieliły stanowisko kancelarii, że podniesienie tego zarzutu stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego). Wyrok przywraca sprawiedliwość i oddaje spadkobiercom przedwojennych właścicieli część dóbr zrabowanych przez komunistyczną władzę.

Reprywatyzacja – decyzja Wojewody Kujawsko-Pomorskiego.

Kancelaria uzyskała w postępowaniu przed Wojewodą Kujawsko-Pomorskim korzystną dla klienta decyzję, w której organ ten stwierdził, iż część nieruchomości ziemskiej, stanowiąca zespół pałacowo-parkowy, nie podpadała pod działanie przepisów dekretu PKWN z dnia 6.09.1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. W postępowaniu udało się wykazać, że część nieruchomości nie miała charakteru rolnego, a budynek pałacu służył wyłącznie celom mieszkalnym i rekreacyjnym przedwojennych właścicieli nieruchomości. To już kolejna pozytywna decyzja uzyskana w sprawach dotyczących zwrotu majątku ziemskiego przed spadkobierców dawnych właścicieli. Decyzja nie jest ostateczna. Obiekt użytkowany jest przez dom pomocy społecznej.

 

Korzystna decyzja wojewody – zespół pałacowo-parkowy

Po relatywnie krótkim postępowaniu sukcesem zakończyły się starania klientów o odzyskanie zespołu dworskiego w Kobylnikach. Wojewoda Wielkopolski wydał decyzję stwierdzającą, że część pałacowo-parkowa majątku w Kobylnikach (powiat  kościański) nie była objęta przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Sprawa wymagała przesłuchania świadków oraz przedłożenia wstępnego projektu podziału nieruchomości. Wojewoda podzielił argumentację, że skupiona wokół pałacu część mieszkalna majątku stanowiła odrębną, niezależną od części rolnej nieruchomość, w związku z czym zespół pałacowo-parkowy nie mógł zostać zgodnie z prawem przejęty przez Skarb Państwa w trakcie reformy rolnej. Decyzja jest nieostateczna.

Reprywatyzacja – zwrot nieruchomości przejętej podczas reformy rolnej

Kancelaria uzyskała pozytywną decyzję dotyczącą nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w ramach reformy rolnej. Po rozpoznaniu złożonego przez kancelarię odwołania od decyzji Wojewody, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodził się z przedstawioną w odwołaniu argumentacją i orzekł, że nieruchomość nie miała charakteru rolnego, w związku z czym nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 roku. W trakcie postępowania administracyjnego w tej sprawie kancelaria złożyła skargę na bezczynność organu, która spotkała się z aprobatą sądu administracyjnego. Wyrok sądu orzekający rażącą bezczynność organu przyspieszył postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w wyznaczonym przez sąd terminie wydał korzystną dla klientów kancelarii decyzję. Decyzja Ministra będzie stanowić dla spadkobierców podstawę wpisu do księgi wieczystej. Sprawa dotyczyła nieruchomości budynkowej znajdującej się w obrębie założenia pałacowego. Sam zespół pałacowo parkowy został zwrócony wcześniej, natomiast przedmiotowe postępowaniu dotyczyło wyłącznie jednego budynku.

Nowa sprawa – reprywatyzacja majątku Iwonicz-Zdrój

Miło nam poinformować, że kancelaria przyjęła duże wyzwanie reprywatyzacyjne i zgłosiła się w postępowaniach związanych z odzyskaniem i rekompensatą za szereg nieruchomości w Iwoniczu Zdroju, należącym przed wojną do rodziny Załuskich. Mec. Tomasz Przybecki zgłosił się jako pełnomocnik dużej części spadkobierców przedwojennych właścicieli.

Zwrot zespołów parkowo-pałacowych – nowe sprawy

Kancelaria zainicjowała dwa nowe postępowania administracyjne zmierzające do uznania, że zespoły parkowo-pałacowe w województwie kujawsko-pomorskim oraz południowej Wielkopolsce nie podpadały pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Kilkumiesięczne działania prawników kancelarii pozwoliły na skompletowanie niezbędnych dokumentów, kwerendę w archiwach i przygotowanie wniosków do wojewody. Celem obu postępowań jest wykazanie, że oba zespoły parkowo-pałacowe nie mogły być wykorzystywane na cele reformy rolnej i pełniły funkcję wyłącznie rezydencjonalną. Uzyskanie pozytywnej decyzji administracyjnej otworzy klientom kancelarii drogę do zwrotu obiektów w naturze lub odszkodowania.

Ustawa o ochronie ziemi – książkowy przykład psucia prawa

W dniu 25 czerwca 2015 Sejm przyjął ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw nazywaną przez jej stronników „ustawą o ochronie ziemi”. Za projektem głosowali posłowie wszystkich klubów, choć jej treść oraz przebieg procesu legislacyjnego dalekie są od standardów dobrej legislacji.

W ustawie zmieniono m.in. dotychczasowe zasady nabywania i zbywania nieruchomości przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Wprowadzono między innymi obligatoryjny 10 letni zakaz odsprzedaży nieruchomości nabytych od Agencji, zakaz obciążania ich hipoteką oraz szereg dalszych ograniczeń, prowadzących do zamrożenia wtórnego rynku nieruchomości rolnych. Przede wszystkim jednak ustawa odbiera prawo pierwszeństwa nabycia nieruchomości od ANR byłym właścicielom nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w ramach reformy rolnej. Projekt ustawy zakładał również utworzenie rejestru nieruchomości rolnych i przymusowe pośrednictwo Agencji przy sprzedaży, z czego zrezygnowano jednak na samym końcu.

Od początku prac legislacyjnych proponowane zapisy były stanowczo krytykowane w opiniach wydanych przez Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, Prokuratora Generalnego, Krajową Radę Notarialną oraz Biuro Analiz Sejmowych. Proponowanym zmianom zarzucano niezgodność z Konstytucją, głównie ze względu na ograniczenia godzące w istotę prawa własności, jak również sprzeczność z prawem UE polegającą na naruszeniu swobody przepływu kapitału. Pomimo krytycznych uwag w ustawie zachowano znaczną część kontrowersyjnych rozwiązań.

Znajdujące się w ustawie rygorystyczne ograniczenia w zakresie rozporządzania i korzystania z nieruchomości istotnie wydają się naruszać konstytucyjnie gwarantowaną ochronę prawa własności. Przyjęte rozwiązania umożliwiają Agencji Nieruchomości Rolnych znaczącą kontrolę nad nieruchomościami stanowiącymi własność osób prywatnych i są wyraźnym krokiem w tył jeśli chodzi o swobodę obrotu nieruchomościami. Ponadto wątpliwości budzi sam tryb uchwalenia ustawy, gdzie na końcowym etapie wprowadzono zapisy całkowicie zmieniające sens i cel projektu.

Z punktu widzenia licznych klientów kancelarii najbardziej kontrowersyjnym posunięciem jest całkowite i definitywne zlikwidowanie ustawowego prawa pierwszeństwa nabycia dla spadkobierców przedwojennych właścicieli. Uprawnienie to funkcjonowało nieprzerwanie od 1999 roku i umożliwiało wykup gruntów rolnych należących do przedwojennych majątków. Spadkobiercy dawnych właścicieli nie dostawali nic za darmo, ale przynajmniej mieli możliwość pozyskania gruntów uprawnych zlokalizowanych w pobliżu zespołów pałacowo-parkowych należących do rodziny. Niestety pod pozorem „ochrony” polskiej ziemi zlikwidowano nawet tę namiastkę reprywatyzacji, na czym z pewnością skorzystają dzierżawcy wielohektarowych gospodarstw. Dzierżawcy zachowali bowiem prawo pierwszeństwo nabycia i mają nieograniczone możliwości poszerzania swego stanu posiadania. Pozbawienie ziemian pierwszeństwa nabycia z pewnością będzie przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jednak do tego czasu na rynku nieruchomości rolnych może dojść do nieodwracalnych zmian.

W ocenie prawników kancelarii nie został natomiast osiągnięty deklarowany cel ustawy, ponieważ nadal możliwy będzie zakup gruntów rolnych przez podmioty zagraniczne.

[UPDATE 1-07-2015]

Mec. Przybecki wziął udział w dyskusji w 1. Programie Polskiego Radia na temat nowej ustawy. Materiał do odsłuchania tutaj.

Reprywatyzacja – zwrot kolejnego pałacu

Po długotrwałym postępowaniu administracyjnym mec. Przybecki uzyskał decyzję potwierdzającą, że zespół parkowo-pałacowy położony w obecnych granicach Miasta Konin nie podpadał pod działanie przepisów dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Orzeczenie po jego uprawomocnieniu otworzy drogę do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz wystąpienia z roszczeniami odszkodowawczymi przeciwko posiadaczom obiektu.

Roczne sprawozdania finansowe spółek – utrudnienia dla cudzoziemców