Zwrot nieruchomości – reforma rolna

Kancelaria wszczęła sprawę reprywatyzacyjną, tym razem dotyczącą rezydencji w podpoznańskiej miejscowości. Dotychczasowe działania kancelarii objęły kwerendę w archiwach i pozyskanie niezbędnych dokumentów przemawiających za tym, iż nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej.

Mec. Tomasz Przybecki zgłosił się jako pełnomocnik spadkobiercy przedwojennego właściciela nieruchomości i wezwał obecnych posiadaczy rezydencji do jej wydania oraz zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Nieruchomość została przejęta przez Skarb Państwa, choć z racji swojego rezydencjonalnego charakteru nigdy nie mogła być przeznaczona na cele produkcji rolnej. Obecnie willa wykorzystywana jest jako urząd gminy.

Prawomocny wyrok w sprawie reprywatyzacji przedsiębiorstwa

Kancelaria uzyskała prawomocny wyrok w sprawie dotyczącej znacjonalizowanego po II Wojnie Światowej prywatnego przedsiębiorstwa. W ramach postępowania sądowego kluczowe znaczenie miały opinie dwóch różnych biegłych powołanych do sprawy. Ostatecznie sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz każdego ze spadkobierców kwotę przypadającą na jego udział spadkowy. Dochodzenie odszkodowania za odebrane po II Wojnie Światowej przedsiębiorstwa jest nadal możliwe, nawet pomimo upływu blisko 70 lat od ich nacjonalizacji.

Zwrot obrazów – prawomocny wyrok

Po przeprowadzeniu rozprawy Sąd Okręgowy w Poznaniu oddalił apelację Muzeum Narodowego w Poznaniu i tym samym podtrzymał wyrok sądu I instancji nakazujący pozwanemu wydać naszym klientom trzy obrazy bezprawnie przetrzymywane w zbiorach muzeum. Ten prawomocny wyrok wieńczy wieloletnie starania arystokratycznej rodziny o zwrot portretów ich przodków. Pozwane muzeum kwestionowało proweniencję spornych dzieł sztuki oraz broniło się zarzutem przedawnienia. Zarzut ten nie utrzymał się jednak w procesie – sądy obu instancji podzieliły stanowisko kancelarii, że podniesienie tego zarzutu stanowi nadużycie prawa i jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 Kodeksu cywilnego). Wyrok przywraca sprawiedliwość i oddaje spadkobiercom przedwojennych właścicieli część dóbr zrabowanych przez komunistyczną władzę.

Reprywatyzacja – zwrot nieruchomości przejętej podczas reformy rolnej

Kancelaria uzyskała pozytywną decyzję dotyczącą nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w ramach reformy rolnej. Po rozpoznaniu złożonego przez kancelarię odwołania od decyzji Wojewody, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgodził się z przedstawioną w odwołaniu argumentacją i orzekł, że nieruchomość nie miała charakteru rolnego, w związku z czym nie podpadała pod działanie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej z dnia 6 września 1944 roku. W trakcie postępowania administracyjnego w tej sprawie kancelaria złożyła skargę na bezczynność organu, która spotkała się z aprobatą sądu administracyjnego. Wyrok sądu orzekający rażącą bezczynność organu przyspieszył postępowanie przed Ministrem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, który w wyznaczonym przez sąd terminie wydał korzystną dla klientów kancelarii decyzję. Decyzja Ministra będzie stanowić dla spadkobierców podstawę wpisu do księgi wieczystej. Sprawa dotyczyła nieruchomości budynkowej znajdującej się w obrębie założenia pałacowego. Sam zespół pałacowo parkowy został zwrócony wcześniej, natomiast przedmiotowe postępowaniu dotyczyło wyłącznie jednego budynku.

Nowa sprawa – reprywatyzacja majątku Iwonicz-Zdrój

Miło nam poinformować, że kancelaria przyjęła duże wyzwanie reprywatyzacyjne i zgłosiła się w postępowaniach związanych z odzyskaniem i rekompensatą za szereg nieruchomości w Iwoniczu Zdroju, należącym przed wojną do rodziny Załuskich. Mec. Tomasz Przybecki zgłosił się jako pełnomocnik dużej części spadkobierców przedwojennych właścicieli.

Nacjonalizacja przedsiębiorstw – korzystny wyrok w Warszawie

Po przeprowadzeniu ostatniej rozprawy i przesłuchaniu biegłego z zakresu rachunkowości i wyceny przedsiębiorstw warszawski sąd wydał wyrok, w którym zasądził na rzecz klientów kancelarii kwotę 163.000 zł tytułem odszkodowania za rodzinne przedsiębiorstwo bezprawnie znacjonalizowane w latach 60 ubiegłego stulecia. Wyrok jest nieprawomocny.

Ustawa o ochronie ziemi – książkowy przykład psucia prawa

W dniu 25 czerwca 2015 Sejm przyjął ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw nazywaną przez jej stronników „ustawą o ochronie ziemi”. Za projektem głosowali posłowie wszystkich klubów, choć jej treść oraz przebieg procesu legislacyjnego dalekie są od standardów dobrej legislacji.

W ustawie zmieniono m.in. dotychczasowe zasady nabywania i zbywania nieruchomości przez Agencję Nieruchomości Rolnych. Wprowadzono między innymi obligatoryjny 10 letni zakaz odsprzedaży nieruchomości nabytych od Agencji, zakaz obciążania ich hipoteką oraz szereg dalszych ograniczeń, prowadzących do zamrożenia wtórnego rynku nieruchomości rolnych. Przede wszystkim jednak ustawa odbiera prawo pierwszeństwa nabycia nieruchomości od ANR byłym właścicielom nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w ramach reformy rolnej. Projekt ustawy zakładał również utworzenie rejestru nieruchomości rolnych i przymusowe pośrednictwo Agencji przy sprzedaży, z czego zrezygnowano jednak na samym końcu.

Od początku prac legislacyjnych proponowane zapisy były stanowczo krytykowane w opiniach wydanych przez Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, Prokuratora Generalnego, Krajową Radę Notarialną oraz Biuro Analiz Sejmowych. Proponowanym zmianom zarzucano niezgodność z Konstytucją, głównie ze względu na ograniczenia godzące w istotę prawa własności, jak również sprzeczność z prawem UE polegającą na naruszeniu swobody przepływu kapitału. Pomimo krytycznych uwag w ustawie zachowano znaczną część kontrowersyjnych rozwiązań.

Znajdujące się w ustawie rygorystyczne ograniczenia w zakresie rozporządzania i korzystania z nieruchomości istotnie wydają się naruszać konstytucyjnie gwarantowaną ochronę prawa własności. Przyjęte rozwiązania umożliwiają Agencji Nieruchomości Rolnych znaczącą kontrolę nad nieruchomościami stanowiącymi własność osób prywatnych i są wyraźnym krokiem w tył jeśli chodzi o swobodę obrotu nieruchomościami. Ponadto wątpliwości budzi sam tryb uchwalenia ustawy, gdzie na końcowym etapie wprowadzono zapisy całkowicie zmieniające sens i cel projektu.

Z punktu widzenia licznych klientów kancelarii najbardziej kontrowersyjnym posunięciem jest całkowite i definitywne zlikwidowanie ustawowego prawa pierwszeństwa nabycia dla spadkobierców przedwojennych właścicieli. Uprawnienie to funkcjonowało nieprzerwanie od 1999 roku i umożliwiało wykup gruntów rolnych należących do przedwojennych majątków. Spadkobiercy dawnych właścicieli nie dostawali nic za darmo, ale przynajmniej mieli możliwość pozyskania gruntów uprawnych zlokalizowanych w pobliżu zespołów pałacowo-parkowych należących do rodziny. Niestety pod pozorem „ochrony” polskiej ziemi zlikwidowano nawet tę namiastkę reprywatyzacji, na czym z pewnością skorzystają dzierżawcy wielohektarowych gospodarstw. Dzierżawcy zachowali bowiem prawo pierwszeństwo nabycia i mają nieograniczone możliwości poszerzania swego stanu posiadania. Pozbawienie ziemian pierwszeństwa nabycia z pewnością będzie przedmiotem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym, jednak do tego czasu na rynku nieruchomości rolnych może dojść do nieodwracalnych zmian.

W ocenie prawników kancelarii nie został natomiast osiągnięty deklarowany cel ustawy, ponieważ nadal możliwy będzie zakup gruntów rolnych przez podmioty zagraniczne.

[UPDATE 1-07-2015]

Mec. Przybecki wziął udział w dyskusji w 1. Programie Polskiego Radia na temat nowej ustawy. Materiał do odsłuchania tutaj.

Nacjonalizacja przedsiębiorstw – korzystna opinia biegłego

Przed jednym z warszawskich sądów toczy się proces z powództwa spadkobierców przedwojennych właścicieli przedsiębiorstwa bezprawnie znacjonalizowanego w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Kancelaria reprezentuje powodów w sporze z Ministrem Gospodarki o odszkodowanie. Na dzisiejszej rozprawie sąd doręczył stronom opinię biegłego z zakresu wyceny przedsiębiorstw. Przyjęta przez biegłego kwota jest zgodna z oczekiwania klientów wyrażonymi w pozwie. W tego typu postępowaniach osoba biegłego ma kolosalne znaczenie dla rzetelnego ustalenia odszkodowania, szczególnie gdy po znacjonalizowanym przedsiębiorstwie nie ma już żadnego śladu. Prawidłowa wycena winna z jednej strony nawiązywać do twardych składników jak nieruchomości, stany magazynowe, środki trwałego, z drugiej zaś uwzględniać dynamikę rozwoju, goodwill i inne miękkie składniki przedsiębiorstwa. Dokonanie takich analiz na przeszło 70 lat wstecz jest niewątpliwie zadaniem ambitnym i wymagającym specjalistycznej wiedzy.

Reprywatyzacja – pozew o zwrot obrazów

Do Sądu Rejonowego Poznań Stare Miasto wniesiony został pozew przygotowany przez prawników kancelarii, którzy w imieniu spadkobierców rodu hrabiowskiego domagają się od Muzeum Narodowego w Poznaniu wydania szeregu obrazów z rodzinnej kolekcji. Kolekcja została przejęta bezprawnie w 1945 roku przez Skarb Państwa i następnie zdeponowana w muzeum. Część obiektów muzealnych została zwrócona dobrowolnie, jednak kilkanaście dzieł sztuki z niezrozumiałych względów spotkała się z odmową. Ponieważ zawezwanie do próby ugodowej nie spotkało się z żadną reakcją przeciwnika konieczne stało się złożenie pozwu.

Związki zawodowe - skarga kasacyjna